Paulien Oldenhave

Music Journalist in LiWRi 10

Interview met Machinefabriek (de artiestennaam van Rutger Zuydervelt)

Machinefabriek: niets anders dan geluid

In 2009 kreeg Rutger Zuydervelt (Machinefabriek) een berichtje van klarinettist Gareth Davis via MySpace. Of ze eens iets samen konden doen. De eerste ontmoeting die uit Davis’ initiatief voortkwam, vond plaats in STEIM  Amsterdam: twee dagen werd er in de studio gemusiceerd, zonder dat de heren elkaar kenden en zonder afspraken vooraf. Deze eerste samenwerking leverde genoeg muzikaal materiaal op voor verschillende cd’s die buitengewoon goed werden ontvangen. Het afgelopen jaar werden Gareth Davis & Machinefabriek benaderd om hun project ook live aan een publiek te presenteren: ze werden gevraagd voor het North Sea Jazz Festival en onlangs traden ze ook op tijdens de Dutch Jazz & World Meeting in Amsterdam.

 “Het was een grote verrassing dat we voor deze festivals gevraagd werden”, vertelt Zuydervelt die net terug is van een tour door Japan. “We maken helemaal geen jazz.” Inderdaad, geïmproviseerde experimentele ambient is hetgeen een luisteraar kan verwachten bij een optreden van Gareth Davis & Machinefabriek. Davis op basklarinet en Zuydervelt op gitaar creëren samen duistere, minimalistische, ingetogen muziek. Past een project als dit op een jazzfestival? “Ik denk het wel”, reageert Zuydervelt, “ook al zullen de meningen daarover natuurlijk verschillen.”
Het gebruik van elektronica binnen de jazz zien we al veel langer, zeker in landen als Noorwegen en Zweden.

Zuydervelt juicht deze ontwikkelingen toe. “Je ziet duidelijk steeds meer kruisbestuivingen, grenzen vervagen”, stelt hij. Illustratief voor zulke ‘kruisbestuivingen’ is het Noorse label Rune Grammofon dat gericht is op experimentele elektronische muziek, jazz en geïmproviseerde muziek. “Ik was natuurlijk vooral van de elektronica”, vertelt Zuydervelt, “en door Rune Grammofon ontdekte ik dat jazz en elektronica samengaan.” 

Aan het begin van zijn carrière werkte Zuydervelt vooral samen met ‘gelijkgestemden’, artiesten die net als hijzelf actief waren op het gebied van experimentele elektronica. “Ik had destijds niet het idee dat hetgeen ik deed zou kunnen samengaan met een klassiek of jazz geschoolde muzikant”, bekent hij, “maar het luisteren naar Grammofon-achtige dingen hebben me erop gewezen dat het juist een heel interessante samenkomst kan zijn.”

De samenwerking met klarinettist Gareth Davis is hiervan een illustratief voorbeeld. De heren creëren een bijzondere geluidswereld die weinig overeenkomsten vertoont met wat er doorgaans met jazz wordt geassocieerd. Natuurlijk is de noemer jazz al lang niet meer voorbehouden voor de meer traditionele geluiden die overwaaiden uit de VS; en ook de programmering van festivals als het North Sea Jazz en de Dutch Jazz & World Meeting laat zien dat er binnen jazz ruimte is voor experimentele elektronische muziek. “Al is het alleen maar om de muzikale horizon van het publiek te verbreden”, aldus Zuydervelt.